Werken aan een proactieve veiligheidscultuur: Mindfulness
21/06/2021
Werken aan een proactieve veiligheidscultuur: Mindfulness
In deze serie van zeven blogs gaat Marcel de Munck van Safety Culture, onderdeel van Kader Group, in dit zesde deel verder in op de effecten van Mindfulness op ons veiligheidsgedrag.
Lees hieronder verder
Aannames versus werkelijkheid
Het begin van mindfulness: Boeddha
Boeddhisten zijn de volgelingen van Boeddha en zijn leer (Karta, 2000). Deze leer richt zich op de vier edele waarheden en de middenweg (Gyatso, 1999). Ten eerste ‘alles is lijden (dukkha)’, ten tweede ‘het ontstaan van het lijden (samudaya)’, ten derde ‘het ophouden van het lijden (nirodha)’ en tot slot ‘het pad tot het ophouden van lijden (magga)’. Deze laatste edele waarheid staat bekend als de ‘middenweg’ of ook wel het ‘edele achtvoudige pad’ genoemd omdat het acht categorieën schetst tot het bereiken van zuiverheid van geest, kalmte en inzicht. De zevende en achtste categorie gaan over ‘de juiste waakzaamheid’ en ‘de juiste concentratie’. Om deze mentale bekwaamheden te ontwikkelen passen boeddhisten meditatie toe, waarvan mindfulness een onderdeel is. De meest gebruikte vorm van meditatie is waakzaamheid voor, of concentratie op, het ademhalen (Trungpa, 1997).
Mindfulness Based Stress Reduction
De Amerikaan dr. Jon Kabat-Zinn haalde mindfulness aan het eind van de jaren ’70 van de vorige eeuw uit haar boeddhistische context en ontwikkelde een achtweekse training op basis van MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction), in het Nederlands ook wel aandachttraining genoemd (Kabat-Zinn, 2003). In de loop van de jaren daarna zijn verschillende mindfulness trainingen ontwikkeld, allen met als doel de ‘zijn-modus’, het omschakelen van ‘doen naar zijn’ (Van den Brink, 2018) te cultiveren. Een training bevat oefeningen rondom het loslaten van oordelen, geduld hebben, je overtuigingen kritisch bekijken, vertrouwen op jezelf en zelfacceptatie. En dit alles in een staat van mildheid, vriendelijkheid en mededogen.
Contact
Safety Culture
Werkgeluk en veilig werken gaan hand in hand. Wil jij aan de slag in jouw organisatie? Onze Safety Culture producten zijn perfect om te werken aan veiligheidscultuur, bewustzijn en communicatie. Wat kunnen wij voor jou doen?
Op het mentale vlak zijn verbeteringen te zien in de cognitieve vermogens zoals het werkgeheugen en concentratie (Chambers, Lo & Allen, 2007). Goleman (2014) geeft aan dat er een ‘omgekeerde U’ relatie is tussen het stressniveau en de mentale prestaties zoals leren of besluitvorming. Door het stressniveau te verlagen (maar niet te laag zodat er verveling ontstaat) ontstaat er optimale cognitieve efficiënte. Als we beter in staat zijn om te leren, dingen te onthouden, ons te concentreren, onderscheid te maken en kennis beter uit te wisselen verbeterd ook het veiligheidsgedrag omdat we dan onder andere beter gefocust zijn op een veiligheidstaak, beter de risico’s kunnen inschatten en beter de veiligheidsprocedure kunnen reproduceren.
Effect op veiligheidsgedrag
Het lijkt er zelfs op dat de intrinsieke motivatie hoger is bij mindful-individuen (Brown & Ryan, 2003; Levesque & Brown, 2007). Dit betekent dat we eerder vanuit onszelf zullen kiezen voor het gewenste veiligheidsgedrag.
Tot slot heeft mindfulness ook rechtstreekse positieve effecten op het (veiligheids)gedrag, zie figuur 1. Bishop (2004) concludeert dat “het verhoogde bewustzijn door mindfulness bijdraagt aan een meer flexibele adaptieve respons op gebeurtenissen, ten opzichte van geautomatiseerde, ingeslepen en impulsieve reacties”.
Figuur 1: Mindfulness op het werk (Good et al, 2015)
Zhang et al., (2013) beschrijven in hun onderzoek onder 212 operators van een controlekamer van een kerncentrale dat er inderdaad significante positieve relaties zijn tussen mindfulness trainingen en veilig werken. Voor zowel veiligheidsgedrag dat gedefinieerd kan worden als het opvolgen van regels (compliance) als het proactief bijdragen aan een veiligere werkomgeving (participatie).
De passie van Marcel is om organisaties te helpen veiliger, vitaler en duurzamer te worden. Met ruim 18 jaar ervaring en een achtergrond in strategie en leiderschap heeft hij kennis van alle aspecten die hierbij komen kijken. Hulp nodig bij een veranderkundig vraagstuk zodat ook jouw collega’s met meer plezier naar hun werk gaan? Neem contact op met Marcel.
