Misstanden bij DWDD en The Voice: hoe zit het met de zorgplicht?

De zorgplicht van werkgevers was de afgelopen tijd ineens volop in het nieuws. Bij talkshow De Wereld Draait Door blijkt er jarenlang een onveilige werksfeer te zijn geweest. Bij NOS Sport lijkt iets soortgelijks gespeeld te hebben. Ook bij talentenjacht The Voice was er niet bepaald een prettig arbeidsklimaat. Zijn de mediabedrijven de wettelijke zorgplicht wel nagekomen? Een interessant gedachte-experiment: zouden internationale ISO-normen en -richtlijnen zoals ISO 45001 en ISO 45003 geholpen hebben in deze situaties?

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor goede arbeidsomstandigheden, werkmiddelen, instructies, verzuimpreventie en -begeleiding. Dat is de zorgplicht die alle Nederlandse werkgevers hebben. Deze zorgplicht houdt óók in dat je medewerkers aanspreekt op gedrag waardoor een veilige werkomgeving in het geding komt. En dat je aantoonbaar alles hebt gedaan om dat gedrag te veranderen. Maar hoe zit het dan met medewerkers die willens en wetens door blijven werken voor een organisatie met een onveilige werksfeer en een torenhoge werkdruk?

Werkgever ook verantwoordelijk voor eigenwijze medewerkers

Stel: een eigenwijze kantoormedewerker volgt Arbo-adviezen niet op en krijgt klachten aan arm, nek en schouders (KANS, voorheen RSI). Of een productiemedewerker loopt een gehoorbeschadiging op doordat hij geen gehoorbescherming wilde dragen. Dan kun je je volgens de zorgplicht niet beroepen op de eigen verantwoordelijkheid van het personeelslid. Jij bent als werkgever verantwoordelijk. Je moet zelfs documentatie kunnen laten zien van de stappen die je hebt genomen.

The Voice en DWDD & ISO: een gedachte-experiment

Een minder hypothetisch voorbeeld is het grensoverschrijdende gedrag bij talentenjacht The Voice en bij de talkshow De Wereld Draait Door dat in 2022 aan het licht kwam. "Lang bij DWDD werken was het ultieme recept voor een burn-out," zei een medewerker tegen de Volkskrant. In een bericht van de NOS stond: "Oud-werknemers van De Wereld Draait Door die zich benadeeld voelen kunnen mogelijk juridische stappen zetten tegenover hun toenmalige werkgever BNNVARA." De werkgever heeft mogelijk niet aan de zorgplicht voldaan.

Een interessant gedachte-experiment: hadden Talpa en BNNVARA narigheid kunnen voorkomen als zij bepaalde ISO-normen hadden geïmplementeerd?

Psychosociale arbeidsbelasting onderdeel van ISO 45001 en ISO 45003

ISO 45001  heeft als doel onder meer om ziekteverzuim te voorkomen en voor de medewerkers een veilige en gezonde werkomgeving te creëren. Dit kan met een G&VW-beleid: een beleid voor gezond en veilig werken en welzijn. Hierbij hoort ook sociale veiligheid. ISO 45001 eist dat gevaren en risico’s worden geïdentificeerd, waaronder ook psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Je moet een PSA-beleid hebben opgezet en voldoen aan wet- en regelgeving op dit gebied. Denk bijvoorbeeld aan het aanstellen van een vertrouwenspersoon en het voldoen aan de zorgplicht. Hier is nog meer aandacht voor bij ISO 45003, een richtlijn die aanvullend is op ISO 45001.

Managementsysteem hadden ellende gedeeltelijk voorkomen

Toegegeven: het grensoverschrijdende gedrag zelf had waarschijnlijk ook plaatsgevonden als Talpa en BNNVARA een managementsysteem gebaseerd op ISO 45001 hadden geïmplementeerd. Maar: door risico-inventarisatie en het verplicht evalueren van het G&VW- en PSA-beleid waren de misstanden waarschijnlijk eerder aan het licht gekomen. Een goed geïmplementeerd managementsysteem volgens ISO 45001 had verdere escalatie van de misstanden kunnen voorkomen. De 'daders' waren eerder verantwoordelijk gehouden en hadden daardoor wellicht minder slachtoffers gemaakt.

Benieuwd hoe ISO 45001 precies helpt bij uitdagingen zoals grensoverschrijdend gedrag, werkdruk, maatschappelijk verantwoord ondernemen en wetswijzigingen? In het whitepaper: gelukkig en gezond personeel met ISO 45001 onderzoeken we wat het managementsysteem kan bijdragen aan de uitdagingen van nu.